Szukaj szczoteczki

Recesje dziąsłowe

Jama ustna to nie tylko zęby i język. Występuje w niej także przyzębie. Jest ono złożone z kilku struktur: dziąseł, błony śluzowej wyrostka zębodołowego, cementu korzeniowego, kości zębodołu oraz ozębnej zbudowanej z więzadeł (włókien kolagenowych, elastycznych i oksytalanowych), naczyń krwionośnych i limfatycznych, nerwów oraz tkanki łącznej, która zawiera liczne komórki. Dziąsło wolne to ta część dziąsła, która znajduje się najwyżej. Nazwa bierze się stąd, że nie jest ono przyczepione ani do zęba, ani do kości. Takie dziąsło stanowi w jamie ustnej szczyt dziąsła, które znajduje się w sąsiedztwie szyjki zęba. Między zębami możemy zauważyć swoiste trójkątne obszary o różowej barwie. Są to tak zwane brodawki międzyzębowe, z którymi łączy się dziąsło wolne. Wyróżniamy też dziąsło przyczepione (zębodołowe), tworzące nabłonek łączący. Łączy się ono z dziąsłem wolnym za pośrednictwem wyrostka zębodołowego – różowej powierzchni błony śluzowej, ułożonej równolegle do zęba. Błona śluzowa to tak naprawdę przedłużenie dziąsła zębodołowego. Kość wyrostka zębodołowego została położona pod tymi wszystkimi strukturami. Warto zauważyć, choć nie jest to wcale takie łatwe, że pomiędzy zębem a dziąsłem wolnym znajduje się przestrzeń nazywana szczeliną dziąsłową. Ma ona 1-3 mm głębokości. Girlandowaty kształt zdrowego dziąsła zapewniają brodawki międzyzębowe. To w jakim stanie są zęby i brodawki międzyzębowe jest kwestią decydującą o tym, jak postrzegamy swój uśmiech. Stan dziąseł ujawnia się zwłaszcza podczas uśmiechania się (uśmiech dziąsłowy) i mówienia. Musimy mieć świadomość, że grubość zarówno kości, jak i dziąsła, które ją pokrywa powinna być odpowiednia.

 

Smuci fakt, że wielu pacjentów, a także niektórzy lekarze dentyści mylą recesję dziąsła z ubytkiem przyszyjkowym (ubytkiem V klasy). Recesja polega na tym, że ząb wraz z korzeniem zostają obnażone z przykrycia przez dziąsło w miejscach, gdzie powinno się ono znajdować. Czasami recesja obejmuje także kość. Następuje to wtedy, gdy jest ona głęboka. Recesja dziąseł to nie tylko problem natury estetycznej (wszak pojawiają się nieszczególnie ładnie wyglądające „czarne” trójkąty pomiędzy dziąsłem a sąsiednimi zębami czy asymetria dziąsła), ale także nadwrażliwość zębów na bodźce termiczne (ciepło, zimno), mechaniczne (dotyk, szczotkowanie) i chemiczne (kwaśne czy słodkie pokarmy). Dodatkowo predysponuje ona do rozwoju próchnicy w miejscu, gdzie obnażony został korzeń.

 

recesja dziaselRecesje dziąseł mogą być spowodowane przez używanie zbyt twardej szczoteczki do zębów, wykałaczek, czy nieprawidłowego nitkowania zębów. Częste jest także to, że złogi kamienia nazębnego przyczyniają się do cofnięcia dziąseł. Jeśli ktoś cierpi z powodu powtarzających się lub utrzymujących się stanów zapalnych dziąseł także może być narażonym na wystąpienie recesji dziąsła. Kolejnym powodem wystąpienia tej przypadłości jest usunięcie sąsiednich zębów. Mogą ją powodować także wrodzone predyspozycje i wady zgryzu. Posiadanie kolczyków w wardze lub języku także może przyczynić się do wystąpienia recesji dziąsła.

 

Jak wspomnieliśmy, zbyt twarda szczoteczka może być przyczyną wystąpienia recesji dziąsła. Czasami nawet modele ze średnio twardym włosiem są zbyt twarde. Z tego powodu dobrze jest zapytać dentystę o to, jaka szczoteczka będzie najlepsza dla naszego uzębienia. Dziąsła mogą zostać uszkodzone także w wyniku szczotkowania zębów zużytą szczoteczką. Z tego powodu należy pamiętać, by wymieniać ją raz na trzy miesiące lub wtedy, gdy zauważymy, że włoski zaczynają odstawać. Technika mycia zębów również ma znaczenie. Gdy robimy to w nieodpowiedni sposób, możemy doprowadzić do recesji dziąsła. Jest to szczególnie widoczne w przypadku korzystania ze szczoteczek elektrycznych. Mają one jednak bardzo dobry wpływa na zęby i dziąsła, kiedy korzysta się z nich mądrze. Te szczoteczki, które emitują sygnał dźwiękowy są szczególnie polecane przez stomatologów. Po upływie dwóch minut informują o zakończonym czasie szczotkowania. Zostały także wyposażone w kolorowe włókna, które podczas zmieniania barwy dają jasny sygnał, że należy wymienić końcówkę. Największym ich atutem jest jednak to, że hamują przed używaniem zbyt dużej siły nacisku podczas mycia. Część szczoteczek poza ruchami oscylacyjnymi wykonuje także ruch pulsacyjny. Inne emitują ultradźwięki. Warto także pamiętać o tym, że mycie zębów więcej niż dwa razy dziennie także może być przyczyną pojawienia się recesji dziąsła.

Jak często występują recesje?

Badania wykazały, że recesja występuje u co najmniej 6,3% osób. Dały także informację, że częstość ta wzrasta z wiekiem. Po skończeniu 40 roku życia możemy borykać się z recesją dziąsła o charakterze uogólnionym, co oznacza, że występuje na powierzchni wszystkich zębów. Nie ma reguły co do wstępowania. Może pojawić się zarówno u tych, którzy solidnie przykładają się do dbania o higienę jamy ustnej, jak i tych, którzy zaniedbują czynności higieniczne. Tym, co różni recesje u tych dwóch typów pacjentów jest sposób w jaki do nich doszło. Zbyt intensywne szczotkowanie, które często praktykują osoby dbające o higienę jamy ustnej może uszkodzić dziąsła. Z kolei u tych, którzy nie troszczą się odpowiednio o stan swojej jamy ustnej przyczyną jest gromadzenie się nalotów i nieusuwanego kamienia nazębnego, który uszkadza dziąsła i przyzębie. Płytka nazębna, która nie zostaje usuwana z powierzchni zębów zaczyna wywoływać reakcję zapalną, co sprawia, że można utracić przyczep łącznotkankowy (czyli tej części przyzębia, która łączy ząb z dziąsłem). Wady ortodontyczne mogą być przyczyną wystąpienia recesji dziąsła. Niektórzy ludzie mają predyspozycje osobnicze. Są to wszyscy ci, którzy zostali obdarzeni delikatnymi i cienkimi dziąsłami. Od tego w jakim wieku jest pacjent zależy, które zęby są objęte recesją. U dzieci pojawia się ona przy zębach siecznych (jedynkach i dwójkach), młodzież ma ją na górnych pierwszych zębach przedtrzonowych i trzonowych (czwórkach i szóstkach),a u osób dorosłych problem dotyczy całego uzębienia, w szczególności kłów, pierwszych przedtrzonowców i trzonowców (trójek, czwórek i szóstek), a także siekaczy (jedynek i dwójek). Recesja dziąseł częściej występuje u mężczyzn.

Jakie są objawy?

Recesja polega na tym, że odsuwa się dziąsło i kość zęba. Przez to powoduje pewien defekt estetyczny, zwłaszcza wtedy, gdy obejmuje zęby przednie. Poza tym obnażony korzeń zostaje pozbawiony swojej ochrony przed niekorzystnym środowiskiem jamy ustnej, w której znajdują się bakterie i inne czynniki drażniące. Korzeń nie posiada w przeciwieństwie do korony zęba ochrony w postaci szkliwa, które jak udowodniono, jest najtwardszą tkanką organizmu. Jego budowa (jest bardziej porowaty niż korona zęba) sprawia, że łatwiej osadza się na nim nalot. Ten może zawierać w swoim składzie groźne bakterie powodujące choroby takie jak próchnica. Przez to może rozwinąć się zapalenie miazgi zęba, co będzie sprawiało, ze koniecznym stanie się wykonanie leczenia kanałowego. Nadwrażliwość odsłoniętych zębów to także spory problem.

Co robić, gdy zauważymy u siebie powyższe objawy?

Pacjent sam nie ma zbyt dużej możliwości, żeby sobie pomóc. Najlepszym wyjściem będzie udanie się do stomatologa. Wyjaśni on, jak prawidłowo należy dbać o higienę jamy ustnej. Jeśli recesja dziąsła jest związana z występującym stanem zapalnym przyzębia, dobrze będzie przygotować się do wizyty. Należy zastanowić się nad tym, w jaki sposób dbamy o higienę jamy ustnej, by móc opowiedzieć o tym lekarzowi dentyście. Warto zabrać ze sobą szczoteczkę i pokazać ją stomatologowi. Najlepiej oceni on jej stan.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Wizyta polega na tym, że stomatolog dokładnie ogląda zarówno zęby jak i dziąsła. Pozwala mu to ocenić ich stan. Po wstępnej ocenie używa zgłębnika (specjalnego narzędzia), by sprawdzić, jaka jest struktura obnażonego zęba. Pozwala to ocenić, czy jest on objęty próchnicą. Przy tym zadaje pytania o sposób szczotkowania zębów i stosowanie nitek oraz płukanek do jamy ustnej.

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie powinno polegać na wyeliminowaniu czynników uszkadzających. Trzeba usunąć kamień nazębny oraz naloty, zacząć prawidłowo szczotkować zęby, a czasami zmienić szczoteczkę. Może być także koniecznym pozbycie się kolczyków z warg czy języka. Jeśli przyczyną wystąpienia recesji dziąsła są wady zgryzu, trzeba zadbać o to, by rozpocząć leczenie ortodontyczne. Recesje dziąseł mają kilka stadiów. Najlepiej rokują te klasy I. W takim stanie recesja obejmuje tylko dziąsło zębodołowe. Z kolei recesja II klasy dochodzi do błony śluzowej i ją przekracza. Następne stadium, klasa III, obejmuje recesję, która dochodzi do błony śluzowej lub ją przekracza, a przy tym widoczna jest utrata dziąsła z przestrzeni międzyzębowych (utrata brodawek międzyzębowych) lub nieodpowiednie ułożenie zęba, który został dotknięty recesją. W ostatnim stadium, klasie IV, dotknięte recesją zostają błony śluzowe. Poza tym widoczny jest także ubytek tkanek dziąsła i kości w przestrzeniach międzyzębowych. Kiedy choroba jest w pierwszym i drugim stadium można ją całkowicie wyleczyć, wykonując zabieg chirurgiczny. W klasie III można uzyskać tylko częściową poprawę, zaś w klasie IV rokowanie na to, by choćby częściowo przywrócić pokrycie zębom jest niepewne.

 

Przy tym możemy wyróżnić dwa typy recesji: stabilną i aktywną, czyli pogłębiającą się. U tych dorosłych, którzy cierpią na aktywny typ recesji zaleca się wykonanie leczenia chirurgicznego. Z kolei osoby, które nie skończyły jeszcze 14 roku życia muszą poczekać na to, by móc przeprowadzić leczenie chirurgiczne. Jeśli zaś u pacjenta występuje recesja stabilna, sytuacja jest znacznie korzystniejsza dla młodych pacjentów. Wyniki leczenia są znacznie lepsze.

 

U niektórych pacjentów leczenie ortodontyczne zaleca się przed walką z recesją dziąseł.

 

By wyleczyć recesję stosuje się kilka rodzajów zabiegów. Należą do nich: przeszczep tkanki pobranej na przykład z podniebienia, przesunięcie płata błony śluzowej z okolicy recesji lub zastosowanie metody sterowanej regeneracji, polegające na zastosowaniu sztucznych, resorbowalnych lub nieresorbowalnych błon. Każda z wymienionych metod zapewnia możliwość wykonania kilku rodzajów zabiegów. To lekarz odpowiednio dobiera metodę i zabieg. By to zrobić sprawdza dokładnie czynniki miejscowe. Wybór techniki jest uzależniony od: klasy recesji, jej głębokości oraz szerokości, utracie brodawki międzyzębowej (co zachodzi przy klasie III i IV), zasięgu recesji (ile dokładnie zębów jest nią objętych), grubości i szerokości dziąsła przyczepionego, stosunku recesji do linii uśmiechu (do poziomu dziąsła, który jest widoczny u pacjenta, podczas gdy ten się uśmiecha) oraz kształtu podniebienia i grubości pokrywającej je tkanki.

Czy można całkowicie wyleczyć recesję?

To klasa recesji decyduje o tym, czy da się ją całkowicie wyleczyć. Jeśli cierpimy na recesję mniejszego stopnia, możliwe jest zatrzymanie procesu pogłębiania się schorzenia. Zabieg chirurgiczny pozwala w całości pokryć recesję klasy I i II. Przy bardziej zaawansowanych recesjach możliwe jest tylko pokrycie częściowe. Najtrudniej jest to zrobić, gdy mamy do czynienia z recesją klasy IV. Wynika to z tego, że obejmuje ona dziąsło i kość. Niestety, jeśli doszło do tak pogłębionego stanu nie możemy oczekiwać 9chyba, że chcemy się bardzo rozczarować) nawet częściowego pokrycia recesji. Najtrudniejsze przypadki wymagają tego, by usunąć ząb.

Co robić po zakończonym leczeniu?

leczenie dziaselPrzede wszystkim trzeba stosować się do zaleceń lekarza, które zostaną dostosowane do sytuacji pacjenta. Wynika to z tego, że każdy ma inną jamę ustną. U niektórych najważniejszym będzie, by poprawnie szczotkować zęby. Z kolei inna osoba będzie musiała na nowo nauczyć się dbać o higienę jamy ustnej, wprowadzając dobre nawyki.

 

Po przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego, lekarz zaleci stawianie się na wizytach kontrolnych. Na początku będzie podczas nich obserwował proces gojenia się tkanek. Po 1-2 tygodniach zostaną usunięte szwy. Następne wizyty mają na celu ocenę postępu gojenia się tkanek i tego, jak poprawia się ich wygląd estetyczny. To właśnie te wizyty należą do najważniejszych. Możemy śmiało powiedzieć, że im mniej zaawansowana jest recesja, tym większa szansa, że uda się ją wyleczyć. Zmorą jest to, że mają one tendencje do tego, by nawracać. Jest to związane z działaniem czynnika, który uszkadza tkanki powodując obkurczenie się przyczepu. Z tego powodu należy regularnie pojawiać się w gabinecie stomatologicznym na kontrolach, co sprawi, że odpowiednio wcześnie wyczuje się moment, kiedy trzeba zainterweniować.

Co zrobić, żeby nie zachorować?

Przede wszystkim należy dbać o zachowanie odpowiedniej higieny jamy ustnej. Musimy używać szczoteczki, która nie będzie ranić naszych dziąseł, pamiętając o tym by szczotkować zęby w prawidłowy sposób. Dzięki temu unikniemy urazów dziąsła. Warto zrezygnować z noszenia biżuterii wewnątrzustnej. Czasami koniecznym okaże się podjęcie leczenia ortodontycznego. Poza tym należy pamiętać, by regularnie stawiać się na wizyty u stomatologa, podczas których zęby zostaną dokładnie oczyszczone, co zapobiegnie rozwojowi i postępowi recesji. Dobrze jest stosować się do rad swojego lekarza dentysty.

Mirosław Fojut Administrator

Lekarz specjalista, pasjonat rynku szczoteczek elektrycznych oraz towarzyszących im innowacji. Jestem autorem artykułów dotyczących nie tylko mojego zawodu, czyli chorób jamy ustnej i zębów, ale także tych bardziej „na luzie”, o tym, co w dentystycznej trawie piszczy. Śledzę na bieżąco nowinki dentystyczne od Ameryki po Chiny, aby móc dzielić się swoją wiedzą nie tylko ze swoimi pacjentami, ale też Wami, czytelnikami. Żywię tym samym nadzieję, że moi koledzy po fachu również zaczną się otwierać na innowacje po zapoznaniu się z nimi i wprowadzać nowatorskie metody leczenia do polskich gabinetów.

social media
Sending
Ocena czytelników
5 (1 vote)