Skąd się wzięła dziura w zębie, czyli ABC próchnicy

Dostrzegłeś niepokojącą dziurę w zębie? Powinieneś jak najprędzej udać się do stomatologa! Popularne „dziury” w zębach to nic innego jak zmiany próchnicze, powstałe na skutek niedostatecznej higieny jamy ustnej, niewłaściwego odżywiania, czy nieuczęszczania na wizyty kontrolne do dentysty. Próchnica to bardzo groźna choroba, która może prowadzić nawet do utraty zębów. Dziś przedstawimy Wam na jej temat wszystkie najważniejsze informacje.

Czym jest i jak wygląda próchnica?

Próchnica to bakteryjna choroba zakaźna tkanek twardych zęba, która może rozwijać się latami. Jej formowanie się stanowi złożony i powolny proces, który wymaga nałożenia się na siebie kilku czynników. Po pierwsze, do wykształcenia się próchnicy konieczna jest stała obecność w jamie ustnej płytki nazębnej. Po drugie, muszą w niej znajdować się również cukry, stanowiące idealną pożywkę dla próchnicotwórczych bakterii i kwasów.

Jeśli te czynniki zostają spełnione, próchnicotwórcze bakterie mają pełne pole do popisu. „Wgryzają się” one w strukturę zęba coraz intensywniej ją penetrując, i w efekcie prowadząc do powstawania ubytków. Początkowo mogą być one niewielkie, jednak z czasem, w przypadku braku interwencji, dziury w zębach sukcesywnie się powiększają. Nieleczona próchnica wnika pod twarde tkanki zęba, a z czasem atakuje również jego korzeń i dziąsła.

Skąd biorą się dziury w zębach? Główne przyczyny rozwoju próchnicy

W naszej jamie ustnej znajduje się około 300 gatunków bakterii, jednak za rozwój próchnicy odpowiadają tak zwane paciorkowce (Streptococcus mutans). Ich pożywienie stanowią cukry proste, które dostarczamy do organizmu wraz z jedzeniem. Dzięki cukrom, paciorkowce mogą się stale rozwijać, wydzielając przy tym kwas mlekowy, który zaburza równowagę kwasowo-zasadową w jamie ustnej, obniża pH oraz powoduje wypłukiwanie jonów wapnia i fosforu ze szkliwa. Wszystko to sprawia, że naturalna ochrona zębów zostaje osłabiona i wystawiona na szkodliwe działanie bakterii.

Za główne źródło problemów z próchnicą uchodzą słodycze. Z tego względu, większość stomatologów zaleca wyeliminowanie słodkich rzeczy ze swojej diety, bądź też ich znaczne ograniczenie. Warto mieć jednak na uwadze fakt, że nie tylko czekolada, lody czy batony prowadzą do rozwoju próchnicy. Wszystkie przyczyny powstawania tej groźnej choroby nakreślono poniżej:

  • nieodpowiednia higiena jamy ustnej – to chyba jeszcze częstsza przyczyna próchnicy niż złe nawyki żywieniowe. Niedokładne czy zbyt rzadkie mycie zębów sprawia, że nie jesteśmy w stanie usunąć bakterii ze wszystkich newralgicznych obszarów, a co za tym idzie, drobnoustroje próchnicotwórcze mają idealne warunki do rozwoju. Próchnicę powoduje także brak korzystania w codziennej pielęgnacji jamy ustnej z przyrządów uzupełniających mycie, takich jak nici dentystyczne, skrobaki do języka, czy specjalne antybakteryjne płukanki;
  • złe odżywianie – mamy tu na myśli nie tylko spożywanie produktów bogatych w cukry, ale także chociażby podjadanie czy jedzenie nieregularne. Zmiana tych szkodliwych nawyków to jednak nie wszystko; za nią powinno pójść mycie zębów zawsze około 30 minut po zakończonym posiłku, a jeśli nie mamy w danym momencie możliwości wyszczotkować jamy ustnej – przynajmniej jej wynitkowanie czy przepłukanie antybakteryjnym płynem do płukania;
  • nieuczęszczanie na wizyty kontrolne do stomatologa – zdajemy sobie sprawę, że spotkania z dentystą nie należą do najprzyjemniejszych, jednak raz na pół roku są absolutną koniecznością. Tylko specjalista jest bowiem w stanie w porę dostrzec wykształcające się w naszej jamie ustnej kłopoty i odpowiednio szybko im zaradzić. Zwlekanie z leczeniem może prowadzić do pogłębiania się problemu, i konieczności kosztownego oraz długotrwałego leczenia kanałowego.

W jaki sposób leczy się próchnicę?

Co ciekawe, nasz organizm posiada własne mechanizmy ochronne pomagające zwalczyć próchnicę, a jednym z nich jest ślina – to ona usuwa szkodliwe mikroby i rozcieńcza wydzielane przez nie kwasy. Ponadto, w składzie śliny znajdziemy cenne minerały, takie jak chociażby wzmacniające odporność zębów jony fluorkowe.

Niestety, ślina nie zawsze jest w stanie poradzić sobie z atakami próchnicotwórczych bakterii, zwłaszcza gdy ich nagromadzenie jest bardzo duże. Wówczas pojawiają się ubytki i konieczna staje się interwencja lekarza. Na ten moment w gabinetach stomatologicznych wyróżnia się cztery główne metody leczenia próchnicy:

  • plombowanie – to najczęstsza metoda leczenia dziur w zębach. Dentysta najpierw rozwierca objęty stanem chorobowym ząb, po czym usuwa z niego powierzchnię dotkniętą próchnicą i zakłada na nią wypełnienie, czyli popularną plombę. Specjaliści mają do dyspozycji kilka rodzajów plomb, dobiera się je w zależności od lokalizacji próchnicy oraz oczekiwań pacjenta. Obecnie najczęściej stosuje się plomby kompozytowe, ponieważ dopasowują się one kolorystycznie do zębów i są niemal niewidoczne. Ponadto często wykorzystywanymi rodzajami plomb są plomby amalgamatowe oraz porcelanowe.
  • zakładanie koron – w przypadku, gdy zniszczona przez próchnicę jest znaczna część zęba, i nie jest możliwe założenie plomby, duża dziura w zębie może być wypełniona koroną. Ów korona jest wytwarzana ze stopu metali bądź porcelany i uchodzi za wypełnienie dość trwałe;
  • leczenie kanałowe – zwane też endodontycznym. Wykonuje się je, gdy próchnica przedostaje się przez szkliwo do centralnej części zęba. Tak zaawansowana zmiana może się rozwijać, w konsekwencji uszkadzając nerwy znajdujące się w korzeniu zębowym, i tym samym grozić nawet ekstrakcją. Aby temu wszystkiemu zapobiec, specjalista usuwa uszkodzony lub martwy nerw wraz z jego sąsiednią miazgą, i dopiero wtedy zakłada plombę. Leczenie kanałowe zazwyczaj rozłożone jest na kilka wizyt i uważane przez pacjentów za dość niekomfortowe;
  • ekstrakcja – w niektórych przypadkach, gdy próchnica jest już bardzo zaawansowana i nie ma żadnych możliwości, by uratować zęba, lekarz decyduje o jego ekstrakcji. Konieczna jest ona z uwagi na możliwość przenoszenia się infekcji z chorego zęba na kość szczękową oraz inne zęby. Powstałe na skutek ekstrakcji braki w uzębieniu można uzupełniać za pomocą leczenia implantologicznego bądź protetycznego.

Jak zapobiegać próchnicy?

Profilaktyka przed próchnicą powinna się sprowadzać głównie do sumiennego dbania o higienę jamy ustnej. Mamy tu na myśli szczotkowanie zębów przynajmniej dwa razy dziennie, regularne nitkowanie jamy ustnej, czyszczenie języka, a także przepłukiwanie ust specjalistycznymi płukankami. Ponadto, warto całkowicie wyeliminować z diety słodycze, a słodkie, kolorowe napoje pić możliwie rzadko i wyłącznie przez słomkę.

Nie należy także zapominać o wizytach kontrolnych u stomatologa – powinny się one odbywać przynajmniej raz na pół roku, tak by specjalista miał szansę odpowiednio zdiagnozować chorobę zanim ta jeszcze zdąży się rozwinąć. Musimy mieć świadomość, że im wcześniej podejmiemy ewentualne leczenie próchnicy, tym szybciej i łatwiej będzie nam skutecznie z nią walczyć.

Skąd się wzięła dziura w zębie, czyli ABC próchnicy

Mirosław Fojut

Lekarz specjalista, pasjonat rynku szczoteczek elektrycznych oraz towarzyszących im innowacji. Jestem autorem artykułów dotyczących nie tylko mojego zawodu, czyli chorób jamy ustnej i zębów, ale także tych bardziej „na luzie”, o tym, co w dentystycznej trawie piszczy. Śledzę na bieżąco nowinki dentystyczne od Ameryki po Chiny, aby móc dzielić się swoją wiedzą nie tylko ze swoimi pacjentami, ale też Wami, czytelnikami. Żywię tym samym nadzieję, że moi koledzy po fachu również zaczną się otwierać na innowacje po zapoznaniu się z nimi i wprowadzać nowatorskie metody leczenia do polskich gabinetów.
Back to top button