Jak powstaje płytka nazębna?

Płytka nazębna jest lepką, bezbarwną mieszaniną różnych bakterii, które każdego dnia osiadają na powierzchni szkliwa. Drobnoustroje te bynajmniej nie pojawiają się na zębach w sposób chaotyczny. Mają formę biofilmu, czyli doskonale zorganizowanej, wielowarstwowej struktury różnego rodzaju drobnoustrojów. Nieusuwana płytka nazębna z biegiem czasu twardnieje, przybierając formę kamienia nazębnego. Ten osad może z kolei prowadzić do próchnicy i chorób przyzębia. Z niniejszego artykułu dowiesz się, jak krok po kroku formułuje się płytka nazębna i w jaki sposób można ją łatwo zidentyfikować.

Płytka nazębna jako biofilm

Powszechnie mówi się, że do rozwoju płytki nazębnej prowadzi dieta bogata w cukry, a zatem częste spożywanie słodyczy, słodkich napojów, węglowodanów, itd. To rzeczywiście prawda, ale należy mieć świadomość, że procesu formowania się płytki nazębnej tak naprawdę nie można powstrzymać. Za sprawą cząsteczek zawartych w pożywieniu i ślinie bakterie gromadzą się w jamie ustnej cały czas. Sęk w tym, jakie to są bakterie.

W buzi każdego z nas obecnych jest wiele gatunków bakterii tlenowych i beztlenowych. Im więcej w jamie ustnej pojawia się „beztlenowców”, tym twardsza, bardziej dojrzała staje się płytka nazębna. Sam skład gatunkowy bakterii u wszystkich ludzi jest podobny, jednak jeśli za sprawą na przykład zbyt dużej ilości węglowodanów w diecie równowaga bakteryjna jamy ustnej zostaje zaburzona, wówczas rozwijać się zaczynają rozmaite choroby. Najpopularniejsza z nich to próchnica, ale osadzony na zębach biofilm może też prowadzić do chorób przyzębia.

Proces powstawania płytki nazębnej

Można wyróżnić dwa etapy powstawania płytki nazębnej:

  • Biofilm wczesny – to moment, gdy formuje się tak zwana błonka nabyta (pellicula). Pojawia się ona zaraz po wyszczotkowaniu zębów i składa się głównie z białek śliny. Z jednej strony ochrania ona zęby przed atakami szkodliwych bakterii, z drugiej jest powierzchnią, na której z łatwością formuje się biofilm. W godzinę po wytworzeniu się błonki nabytej, na jej powłoce zaczynają pojawiać się pierwsze bakterie z rodzaju Streptococcus. Następnie dołączają do nich drobnoustroje Actinomyces, Propionibacterium oraz Haemophilium. Wszystkie wspólnie tworzą mikrokolonie bakteryjne, które umożliwiają wykształcenie się biofilmu późnego.
  • Biofilm późny – w tej fazie powłokę błonki nabytej zaczynają pokrywać bakterie groźne dla zdrowia przyzębia, przede wszystkim mowa tu o Porhyromonas gingivalis. Osadzone na szkliwie drobnoustroje uwalniają składniki macierzy, co doprowadza do wykształcania się kolejnych warstw bakterii. Na tym etapie proces tworzenia się płytki nazębnej jest już nieodwracalny.

Jak zidentyfikować płytkę nazębną?

Jako że płytka nazębna jest osadem bezbarwnym, gołym okiem zidentyfikować ją trudno. Ze względu na to nawet wyszczotkowanie zębów nie daje pewności, że pozbyliśmy się z jamy ustnej całego szkodliwego biofilmu. Jak zatem sprawdzić efektywność mechanicznego usuwania płytki? Najlepiej wykorzystać do tego tabletki wybarwiające.

Jak powstaje płytka nazębna?

To produkty tanie, skuteczne i proste w użyciu. Tabletkę wybarwiającą wystarczy rozgryźć, a następnie językiem rozprowadzić po powierzchni zębów. Po przepłukaniu ust wodą zawarty w produkcie preparat na czerwono lub niebiesko (w zależności od producenta tabletek) powinien zabarwić zalegającą warstwę płytki nazębnej. Tabletki wybarwiające stanowią doskonałą opcję zwłaszcza dla dzieci. Dzięki nim można z łatwością poprawić skuteczność codziennego szczotkowania zębów.

W jaki sposób zapobiegać płytce nazębnej?

Całkowicie procesu formowania się płytki nazębnej powstrzymać nie możemy, ale za to jesteśmy w stanie zrobić wiele, aby wykształconego w jamie ustnej biofilmu było jak najmniej. W tym celu zaleca się:

  • regularne szczotkowanie zębów przynajmniej dwa razy dziennie (sumienność jest tutaj konieczna, ponieważ uformowany biofilm – w przeciwieństwie do wczesnego – przestaje być możliwy do samodzielnego usunięcia);
  • codzienne stosowanie nici dentystycznej (umożliwia ona usuwanie nalotów z obszarów pomiędzy zębami i poniżej linii dziąseł, czyli tych, do których nie sięga szczoteczka do zębów);
  • ograniczenie spożywania produktów bogatych w cukry (słodyczy, kolorowych napojów, produktów zbożowych);
  • regularne odwiedzanie stomatologa (wizyty kontrolne w gabinecie lekarskim powinny odbywać się przynajmniej dwa razy do roku. Warto w ich trakcie poddać się profesjonalnym zabiegom oczyszczania zębów, takim jak skaling czy piaskowanie).
Jak powstaje płytka nazębna?

Mirosław Fojut

Lekarz specjalista, pasjonat rynku szczoteczek elektrycznych oraz towarzyszących im innowacji. Jestem autorem artykułów dotyczących nie tylko mojego zawodu, czyli chorób jamy ustnej i zębów, ale także tych bardziej „na luzie”, o tym, co w dentystycznej trawie piszczy. Śledzę na bieżąco nowinki dentystyczne od Ameryki po Chiny, aby móc dzielić się swoją wiedzą nie tylko ze swoimi pacjentami, ale też Wami, czytelnikami. Żywię tym samym nadzieję, że moi koledzy po fachu również zaczną się otwierać na innowacje po zapoznaniu się z nimi i wprowadzać nowatorskie metody leczenia do polskich gabinetów.
Back to top button