Blog

Czy powinno się fluoryzować wodę?

Choć fluor posiada udowodniony pozytywny wpływ na organizm człowieka, jego przedawkowanie może przynieść negatywne skutki. Jaka dawka fluoru jest bezpieczna? Czy należy fluoryzować wodę wodociągową i pitną? Jakie zalety i jakie wady płyną z fluoryzacji wody? Jakie dolegliwości może przynieść spożywanie zbyt dużej ilości fluoru?

Czym jest fluor?

Fluor jest pierwiastkiem chemicznym, który obecny jest nie tylko w całej skorupie ziemskiej, ale również w przyrodzie. Występuje on w stanie wolnym w postaci dwuatomowej cząsteczki F2. Pojawia się we wszystkich tkankach organizmu człowieka, a największe stężenie osiąga
w kościach i zębach.

Czy powinno się fluoryzować wodę?

Pierwsze wzmianki o fluorze sięgają 1529 roku, kiedy to pewien niemiecki naukowiec opisał fluoryt jako pierwiastek, który obniża temperaturę topnienia minerałów. Prace nad pozyskaniem wolnego fluoru rozpoczęto jednak dopiero w XIX wieku. Wielu badaczy, których zadaniem było wyodrębnienie fluoru z fluorytu, poniosło śmierć z uwagi na jego wysoką aktywność chemiczną. Fluor ostatecznie otrzymano w 1886 roku, a naukowiec, który tego dokonał, w 1906 roku otrzymał Nagrodę Nobla.

Fluor od lat jest jednym z najczęściej dodawanych składników past do zębów oraz płynów do płukania jamy ustnej. Specjaliści podkreślają ważną rolę fluoru w walce z próchnicą, czyli bakteryjną chorobą zakaźną tkanek twardych zębów, która objawia się demineralizacją i zmiękczaniem szkliwa z powodu działania kwasów. Ważnym zjawiskiem, któremu przewodzi fluor, jest przekształcanie hydroksyapatytu pokrywającego szkliwa z zewnątrz we fluoroapatyt, bardziej odporny na właściwości kwasów.

Zalety fluoryzacji wody

W latach 30. ubiegłego wieku odkryto, że mieszkańcy pewnych obszarów USA, gdzie występuje naturalnie fluorowana woda pitna, rzadziej skarżyli się na dolegliwości jamy ustnej, a ubytki zębowe nie dotyczyły ich tak często. Od tamtego czasu fluor jest dodawany do sieci wodociągowej, a tę praktykę popierały największe na świecie organizacje zdrowia publicznego, np. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Jeśli woda pitna w Twojej okolicy nie jest fluoryzowana (optymalnie – 1 ppm), możesz częściej szczotkować swoje zęby pastą z dodatkiem fluoru oraz pozyskiwać go z pożywienia, aby uzupełnić jego niedobory. Czy fluor ma pozytywny wpływ na organizm człowieka? Jak najbardziej! Należy jednak pamiętać, że wszystko ma swoje granice. Oto kilka z jego największych zalet, które bezpośrednio przyczyniają się do hamowania rozwoju próchnicy:

  • fluor bierze udział w procesie remineralizacji, czyli uzupełnia fosfor i wapń, które mają wpływ na twardość zębów
  • bierze udział w procesie demineralizacji – rozpuszczania nadmiaru fosforu i wapnia pod powierzchnią zęba
  • wspomaga twardnienie szkliwa w zębach dopiero rozwijających się
  • wspomaga twardnienie szkliwa w zębach dojrzałych, znajdujących się już w jamie ustnej.

Największy odsetek populacji z dostępem do fluoryzowanej wody pitnej występuje w Stanach Zjednoczonych, Kolumbii czy Australii, a najmniejszy – np. we Francji i w Wenezueli, gdzie w ogóle nie stosuje się fluoryzacji. W niektórych miejscach na świecie ten pierwiastek chemiczny występuje w wodzie naturalnie, a w innych musi być dodawany w kontrolowany sposób przy pomocy ingerencji człowieka.

Wady fluoryzacji wody pitnej

Jak to bywa z większością substancji, również przekraczanie niedozwolonej dawki fluoru może przynieść negatywne skutki. Zatrucie fluorem może doprowadzić do problemów z tarczycą, zaburzeń poznawczych, a nawet do łamliwości kości. Wykazano, że długotrwała terapia dużymi dawkami fluorków może mieć wpływ na zmniejszenie odporności kości na złamania, dlatego też niektórzy specjaliści rekomendują stosowanie fluoru wraz z witaminą D.

Innymi negatywnymi skutkami przedawkowania fluoru i rozwoju fluorozy (zmian w szkliwie) są:

  • pojawienie się białych lub ciemniejszych plam na szkliwie
  • pojawienie się ubytków zębowych
  • zniekształcenia zębów
  • zwapnienie więzadeł
  • usztywnienie kręgosłupa
  • zmniejszona ruchliwość stawów.

Jeśli przekroczymy zalecaną dawkę 4 mg fluoru na kilogram masy ciała, może dojść do zatrucia, którego objawami są:

  • wymioty
  • bóle brzucha
  • biegunki
  • zaburzenia czynności serca
  • zaburzenia oddychania.

Czy należy zatem fluoryzować wodę? To zależy od stężenia fluoru w wodach pitnych w poszczególnych krajach. Każde państwo prowadzi własną politykę fluoryzacji wody. Jeśli w Twojej okolicy przeprowadza się fluoryzację, a stężenie tego pierwiastka w wodzie jest optymalne, warto zwrócić na to uwagę i ograniczyć przyjmowanie fluoru z produktów spożywczych (pasty do zębów, ryb, żelatyny, ziemniaków, szpinaku, mleka i mąki). Reasumując, w dzisiejszych czasach dodatkowa fluoryzacja wody nie jest konieczna, gdyż w połączeniu ze stężeniem fluoru w organizmie i wielu produktach spożywczych, może doprowadzać do rozwoju fluorozy.

Mirosław Fojut

Lekarz specjalista, pasjonat rynku szczoteczek elektrycznych oraz towarzyszących im innowacji. Jestem autorem artykułów dotyczących nie tylko mojego zawodu, czyli chorób jamy ustnej i zębów, ale także tych bardziej „na luzie”, o tym, co w dentystycznej trawie piszczy. Śledzę na bieżąco nowinki dentystyczne od Ameryki po Chiny, aby móc dzielić się swoją wiedzą nie tylko ze swoimi pacjentami, ale też Wami, czytelnikami. Żywię tym samym nadzieję, że moi koledzy po fachu również zaczną się otwierać na innowacje po zapoznaniu się z nimi i wprowadzać nowatorskie metody leczenia do polskich gabinetów.

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Back to top button