Prawie 29% Polaków codziennie sięga po papierosy. To wzrost względem poprzednich lat, dlatego też specjaliści z Polskiej Akademii Nauk postulują zwiększenie podatku od wyrobów tytoniowych, a także zakaz ich reklamowania i promocji.
Propozycje, które obniżą poziom nałogu papierosowego wśród polskiego społeczeństwa, znalazły się w opracowaniu „Redukcja palenia papierosów i używania e-papierosów, w szczególności wśród młodego pokolenia Polaków”. Dokument został opracowany przez grupę ekspertów w ramach projektu Polskie Zdrowie 2.0, koordynowanego przez Komitet Zdrowia Publicznego PAN.
Tendencja wzrostowa
Statystyki potwierdzają, że z powodu chorób wynikających z palenia papierosów każdego roku na świecie umiera ponad 8 mln ludzi. Tytoń używany jest przez 22,3% światowej populacji, natomiast w Polsce w 2022 roku przyznało się do tego 28,8% dorosłych osób, w tym 30,8% mężczyzn i 27,1% kobiet. Takie dane oznaczają wzrost w porównaniu do lat ubiegłych. Najwięcej osób palących jest wśród bezrobotnych (34% ogółu) oraz gospodyń domowych (39%). Wśród nałogowych palaczy dużą grupę stanowią Ci, którzy określają swoją sytuację materialną jako złą (25% ogółu).
Warto przypomnieć, iż palenie wyrobów tytoniowych jest najczęściej występującą przyczyną śmierci mężczyzn w Polsce, gdyż według danych z 2019 roku odpowiada za 26,6% wszystkich zgonów wśród wspomnianej grupy. Z kolei u kobiet palenie papierosów stanowi drugą najczęstszą przyczynę zgonów (13,7% w 2019 roku).
Palenie obciąża system opieki zdrowia
Wyliczenia pochodzące z 2012 roku określiły koszty finansowe palenia papierosów w Polsce na 57 mld złotych, z czego 7 mld to wydatki na opiekę zdrowotną osób borykających się z chorobami odtytoniowymi, a 50 mld to koszty utraconej produktywności z powodu chorób
i przedwczesnych zgonów.
Autorzy wcześniej wspomnianych propozycji podkreślają, że w ostatnich latach zmienia się sposób użytkowania wyrobów tytoniowych. Dostępne są nowe produkty, m.in. papierosy elektroniczne, tytoń do podgrzewania czy wyroby z syntetyczną nikotyną, które cieszą się sporą popularnością zwłaszcza wśród ludzi młodych (30% korzysta z e-papierosów, a 26,2% pali tradycyjne papierosy).
Rekomendacje ekspertów
Eksperci uważają, że jedynie kompleksowe podejście do zmniejszenia liczby osób palących może przynieść trwałe efekty. Ich rekomendacje dotyczą kwestii ekonomicznych, edukacyjnych, regulacyjnych oraz medycznych. W pierwszej kolejności zalecają oni zwiększenie podatku od wyrobów tytoniowych, co doprowadzi do wzrostu ich cen i jednocześnie zmniejszy ich stosowanie niemal we wszystkich grupach wiekowych. Według ekspertów ceny takich produktów powinny rosnąć szybciej niż tempo wzrostu dochodów czy inflacji, aby ich dostępność była ograniczona.
Skuteczna ochrona dzieci i młodzieży przed dostępem do wyrobów tytoniowych/nikotynowych możliwa jest poprzez zmianę obowiązujących przepisów, w tym zaostrzenie ograniczeń nakładanych na sprzedawców. Jednym z narzędzi może być nałożenie na przedsiębiorców obowiązku weryfikacji wieku upoważniającego do zakupu tytoniu czy papierosów. Specjaliści rekomendują również podniesienie wieku osób uprawnionych do nabycia takich produktów – z 18. r.ż. do 21. r.ż.
Kolejną propozycją jest zakaz reklamowania wyrobów tytoniowych oraz ich promocji poprzez wniesienie poprawek do ustawy antynikotynowej. W celu ograniczenia konsumpcji tego typu produktów należy również zadbać o profesjonalną i kompleksową edukację zdrowotną nauczycieli, rodziców i opiekunów. Eksperci twierdzą, że edukacja antytytoniowa w szkołach powinna być częścią uniwersalnego programu.
Konieczne jest także uruchomienie nowoczesnego systemu wychodzenia z uzależnienia, który będzie dostępny również dla osób nieletnich. Istotne jest to, aby zapewnić palaczom powszechny dostęp do wsparcia behawioralnego, porady medycznej oraz produktów refundowanych, których skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Warto również na bieżąco monitorować nie tylko konsumpcję wyrobów tytoniowych w różnych grupach demograficznych, ale również strategie i programy służące ograniczeniu korzystania z takich produktów czy leczeniu uzależnienia od tytoniu.
Według licznych doniesień naukowych branża producentów wyrobów nikotynowych wykorzystuje dyskusję o redukcji szkód do promowania nowych produktów. Z tego względu konieczne jest ograniczenie wpływu przemysłu na procesy decyzyjne. Autorzy dokumentu podkreślają, iż zastosowanie wszystkich zaleceń może przyczynić się do znaczącego obniżenia konsumpcji tytoniu w Polsce.
Źródło: https://pan.pl/
