Blog

Czy wyrażenie zgody przez pacjenta na leczenie ma tylko formalny charakter?

Złożenie stosownego oświadczenia woli w postaci zmaterializowanej, np. w formie papierowego dokumentu z podpisem i danymi pacjenta, nie wystarczy do tego, aby zakwalifikować zgodę pacjenta na leczenie jako pełnoprawną i prawidłową. Aby do tego doszło, muszą zostać spełnione również pozostałe warunki. Odpowiedzialnością za przeprowadzenie leczenia bez pełnej zgody obarczony jest lekarz.

Poniżej zaprezentowane zostały tezy wynikające z wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2018 roku, który odnosi się nie tylko do wyrażania zgody przez pacjenta na leczenie, ale także do okoliczności, w jakich taka wola miałaby zostać wyrażona.

Według białostockiego sądu możemy mówić o wyrażeniu zgody pacjenta na leczenie tylko
w przypadku, gdy wcześniej lekarz udzielił mu wszystkich niezbędnych informacji, określonych w art. 31 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza, m.in. o stanie zdrowia, rozpoznaniu, wynikach leczenia, rokowaniach na przyszłość, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, a także następstwach ich zastosowania.

Zgoda pacjenta a przepisy

Zgoda pacjenta w rozumieniu art. 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty ma być objaśniona, a więc powinien on świadomie zaakceptować ryzyko wykonania zabiegu. Dopiero właśnie taka zgoda wyłącza bezprawność interwencji lekarza. Samo przyzwolenie pacjenta, które zostało uzyskane bez wcześniejszego doinformowania go, nie może być traktowane pełnoprawnie, a więc jako spełniające wymogi wspomnianej ustawy. To z kolei skutkuje uznaniem, iż działanie lekarza jest wówczas bezprawne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – V Wydział Cywilny z dnia 19 lutego 2019 r., V ACa 119/18).

Informacje udzielane przez lekarza czy lekarza dentystę są niezbędne do tego, aby pacjent wyraził zgodę na określony sposób leczenia. Aprobatę udzieloną bez rozpoznania uznaje się za niepełną. Obowiązek doinformowania pacjenta wynika nie tylko ze wspomnianego przepisu, ale również z art. 9-12 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (– prawo pacjenta do informacji o własnym stanie zdrowia, – prawo do informacji o zamiarze odstąpienia przez lekarza od leczenia, – prawo do informacji o prawach pacjenta, – prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot zapewniający te świadczenia). To lekarz powinien posiadać dowód na okoliczność wykonania ustawowego obowiązku udzielenia pacjentowi niezbędnych informacji, które muszą poprzedzać wyrażenie zgody na zabieg operacyjny (wyrok Sądy Apelacyjnego w Białymstoku – I Wydział Cywilny z dnia 9 kwietnia 2018 r., I ACa 791/17, Legalis).

Prawo a praktyka

Co oznacza powyższy wyrok dla lekarzy i lekarzy dentystów w praktyce? Otóż są oni zobligowani nie tylko do udzielenia pacjentowi pełnych informacji i wyjaśnień, ale także do właściwego udokumentowania powyższego faktu. Zakres udzielonych informacji powinien zostać określony w papierowej formie oświadczenia woli pacjenta. Zatem nie wystarczy jedynie informacja o pouczeniu pacjenta, lecz niezbędne jest także wskazanie treści takiego pouczenia.

Jeśli odpowiedzialność za udzielenie powyższych informacji spoczywa na lekarzu, to ciąży na nim również obowiązek udowodnienia tych faktów zwłaszcza wtedy, gdy są to okoliczności, które wyłączają taką odpowiedzialność w przypadku realizowania świadczeń zdrowotnych przez lekarza czy lekarza dentystę. Podsumowując – zrealizowanie wymogów ustawowych wymaga udzielenia pacjentowi pełnych informacji na temat leczenia, a także udokumentowania powyższego faktu i uzyskania zgody pacjenta o charakterze formalnym.

Mirosław Fojut

Lekarz specjalista, pasjonat rynku szczoteczek elektrycznych oraz towarzyszących im innowacji. Jestem autorem artykułów dotyczących nie tylko mojego zawodu, czyli chorób jamy ustnej i zębów, ale także tych bardziej „na luzie”, o tym, co w dentystycznej trawie piszczy. Śledzę na bieżąco nowinki dentystyczne od Ameryki po Chiny, aby móc dzielić się swoją wiedzą nie tylko ze swoimi pacjentami, ale też Wami, czytelnikami. Żywię tym samym nadzieję, że moi koledzy po fachu również zaczną się otwierać na innowacje po zapoznaniu się z nimi i wprowadzać nowatorskie metody leczenia do polskich gabinetów.

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Back to top button